21 mei 2026

In het museum in IJsselstein creëert het kunstproject Met Zachte Verwondering workshops voor mensen met dementie en hun mantelzorgers, waarin kijken, maken en ervaren voorop staan. Voor mantelzorger Joke Brinkhuis is het project meer dan een reeks activiteiten: het brengt beweging, lucht en soms zelfs een beetje verlichting.

“Het lijkt wel alsof ik ben aangezet vandaag,” zegt Hans, als ze samen thuiskomen.
Joke glimlacht, ze ziet het ook. Iets is wakker geworden: een sprankje energie, een glimp van initiatief. Het zijn precies die momenten die het verschil maken.

Zoeken naar wat kan
Joke woont in IJsselstein en is mantelzorger voor haar man, die negen jaar geleden de diagnose Alzheimer kreeg. Sindsdien is haar leven veranderd in een zoektocht naar wat nog wél kan. Hun dagen zijn gevuld: dagbesteding, wandelen, fitness. “We hebben eigenlijk elke dag wel iets,” vertelt ze. Haar eigen tijd is schaars, maar ze probeert ruimte te houden voor sporten, schilderen, familie en vrienden. Mantelzorg is voor haar geen eenduidig verhaal. “Het is wisselend,” zegt ze. Haar man is in veel opzichten nog zichzelf, opgewekt ook, maar er zijn ook momenten waarop het wringt. Als hij iets kwijt is en de frustratie oploopt, als hij iets wil vertellen, maar niet de juiste woorden vindt. “Dan ben je een soort “dementie-detective”. Tegelijkertijd zijn er momenten vol humor en verwondering, die onverwacht oplichten in de dag.”

Kunst als ingang
Door een casemanager werd Joke getipt over het project. Een reeks kunstzinnige ontmoetingen voor mensen in de begin- en middenfase van dementie, begeleid door kunstenaars en vrijwilligers die ervaring hebben met persoonsgerichte dementiezorg. Joke stapt er open maar nuchter in, “je weet nooit of het past.” Al snel blijkt dat het iets losmaakt. Iedere workshop is anders: werken met kleur en muziek, collages maken, bewegen op een stoel, luisteren naar alledaagse geluiden en daar een compositie van maken. Het is speels, zintuiglijk en anders dan anders. Wat haar het meest raakt, is wat het met haar man doet. “Waar hij soms in apathie kan wegzakken, lijkt hij hier weer aangeraakt te worden.” Zij nemen werkstukken mee naar huis. Ze krijgen een plek aan de muur. Kleine tastbare herinneringen aan momenten van betrokkenheid.

Even niet alleen de zorg
Voor Joke zelf is het minstens zo bijzonder. “Het vult mijn hart hem zo te zien,” zegt ze. Maar het project brengt haar ook een inzicht dat ze niet had verwacht. Tijdens de eerste workshop waarin ze een collage maken, is ze vooral bezig haar man te helpen. Foto’s zoeken, hem op weg helpen, tot iemand zegt: “Joke, jij mag ook een collage maken.” Ze moet even schakelen. “Oh jee, hoe moet dat ook alweer?” zegt ze lachend. Haar man wordt begeleid en zij mag zelf weer even deelnemer zijn, in plaats van alleen mantelzorger. “Dat was echt een eyeopener.” In de workshops daarna is het voor Joke fijn en heel bijzonder om haar eigen ontdekkingen te doen via de kunst.

Samen beleven
Wat opvalt, is dat er binnen de groep weinig over dementie wordt gesproken. En toch is er verbinding. Soms zit die in een grapje — “we vergeten hier allemaal wel eens wat” — maar vooral in het samen doen. In het samen ervaren. Want waar woorden soms tekortschieten, ontstaat ruimte voor iets anders: contact, plezier, aanwezigheid. “Vroeger deed je samen van alles,” zegt Joke, “een film kijken, een verhaal volgen. Dat wordt moeilijker, maar hier ontstaat iets nieuws. Een andere manier van samen zijn, minder gericht op begrijpen, meer op beleven.” De naam van het project raakt voor haar precies de kern. “Het dekt de lading,” zegt ze. “De sfeer is zacht, aandachtig, en dat gevoel blijft het langst hangen.”